Meer weten over ons waterbeleid

Waterkwaliteit
  • Samenvatting

    Samenvatting voortgangsrapportage Staat van Ons Water 2017
  • Bestuurlijke ontwikkelingen

    De rol van overheden en instanties uitgelegd
    Wie gaat over wat?
  • Waterveiligheid

    Alles rondom waterveiligheid
    Zijn we goed beschermd?
  • Waterkwaliteit

    De kwaliteit van water in onze omgeving
    Hoe zit het met waterkwaliteit?
  • Waterbeschikbaarheid en de waterketen

    Over de beschikbaarheid van water
    Is er voldoende water?
  • Water en leefomgeving

    De invloed van water op de leefomgeving
    Hoe beïnvloed het klimaat en/of water ons landschap?
  • Grote wateren

    Het Rijk draagt de verantwoordelijkheid voor waterveiligheid en goede zoetwatervoorziening in de grote wateren zoals het IJsselmeer, de Rijn-Maasdelta en het kust- en Waddengebied. In het Nationaal Waterplan 2016-2021 staat de gebiedsgerichte uitwerking van plannen en maatregelen voor de grote wateren. Voor de Noordzee is de Kaderrichtlijn Mariene Strategie richtinggevend.
  • Water en duurzaamheid

    Afvalwater als bron van energie en grondstoffen
    Hoe duurzaam is de waterketen?
  • Innovatie en internationaal

    Nederland: waterexpert van de wereld
    Wat doen we met onze waterkennis?
  • Financiën

    Je waterrekening toegelicht
    Hoeveel kost dat waterbeheer ons?
  • Waterkwaliteit

    Het Nederlandse waterkwaliteitsbeleid is erop gericht om te voldoen aan de doelstellingen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Hierbij gaat het om de algemene bescherming en verbetering van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewateren. Uit monitoring blijkt dat de waterkwaliteit de laatste decennia flink is verbeterd, maar ook dat het onderwerp voortdurend aandacht vraagt. De diffuse belasting met meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen vormt een hardnekkig probleem voor het water en er worden ook steeds nieuwe chemische stoffen in het water aangetroffen. Dit vraagt om extra inspanningen en maatregelen.

  • Extra geld voor natuur en waterkwaliteit

    Met het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III kwam eenmalig 275 miljoen euro extra beschikbaar voor natuur en waterkwaliteit. Hiermee wordt een impuls gegeven aan het verwijderen van resten van geneesmiddelen en andere ongewenste chemische stoffen aan de bron en bij rioolwaterzuiveringsinstallaties. Verder wordt de dynamiek in Grevelingen hersteld. Dit is een voorbeeld van hoe grote wateren toekomstbestendig worden gemaakt, waarbij hoogwaardige natuur goed samengaat met krachtige economie. Tot slot worden met de extra middelen nadelige effecten van de landbouw op de natuur en waterkwaliteit verminderd. Overheden, particulieren, de land- en tuinbouwsector en andere bedrijven nemen initiatieven om de opgaven gezamenlijk aan te pakken.

  • Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater

    De waterkwaliteit is in grote delen van Nederland gedurende de afgelopen decennia duidelijk verbeterd, maar nog onvoldoende om alle ambities waar te maken. Met de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater geven overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstituten een stevige impuls aan de verbetering van de waterkwaliteit. In 2017 zijn veel acties uit de Intentieverklaring van 2016 in gang gezet. Zo zijn de -doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) meegenomen bij het opstellen van het zesde Nitraatactieprogramma. Er worden lozingsvergunningen geëvalueerd in het licht van de waterdoelen. Rijkswaterstaat stopt met het gebruik van het bestrijdingsmiddel glyfosaat op de kribben langs de rivier. De prioriteiten in het waterkwaliteitsbeleid zijn nutriënten en mest, gewasbeschermingsmiddelen en medicijnresten in water. Daarnaast wordt bij de verbetering van waterkwaliteit ingezet op de inrichting van de grote wateren en de bescherming van drinkwaterbronnen, en wordt de relatie gelegd met microplastics en het Deltaprogramma Zoetwater.

    Snoek

    De toenemende aanwezigheid van de snoek in de Nederlandse wateren duidt op een verbetering van de waterkwaliteit

  • Uitvoering stroomgebiedbeheerplannen 2009-2015

    Op grond van de KRW zijn in 2009 en 2015 stroomgebiedbeheerplannen opgesteld. Hierin staan de doelen en maatregelen om chemisch schoon en ecologisch gezond water voor duurzaam gebruik te realiseren. Het gaat om oppervlakte- en grondwater, waaronder ook de drinkwaterwinningen. Daarbij wordt een combinatie van landelijke en gebiedsgerichte maatregelen uitgevoerd. De uitvoering van landelijke maatregelen ligt over het algemeen op schema.

    De gebiedsgerichte maatregelen zijn uitgevoerd door waterschappen, Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten. De infographic Voortgang gebiedsgerichte maatregelen toont de voortgang in de uitvoering van een selectie van deze maatregelen, zoals vastgelegd in de stroomgebiedbeheerplannen voor Eems, Maas, Rijn en Schelde. De uitvoering van de gebiedsgerichte maatregelen voor de tweede beheerplanperiode was in 2017 in volle gang. Voor de Rijkswateren zijn de resultaten voor 2017 in detail beschreven in de KRW Jaarrapportage 2017.

    Voortgang gebiedsgerichte maatregelen stroomgebiedbeheerplannen

    Toelichting bij infographic:

    Het aantal te realiseren vispassages is bijgesteld ten opzichte van de stroomgebiedbeheerplannen (SGBP). Voor 63 vispassages is gebleken dat deze zowel door een regionale waterbeheerder als door Rijkswaterstaat in het SGBP zijn opgenomen. Deze vispassages worden door de regionale waterbeheerders gerealiseerd waarbij Rijkswaterstaat als co-financier optreedt. Om dubbeltelling te voorkomen is de maatregelomvang van deze vispassages voor Rijkswaterstaat op nul gezet.

  • Dode bomen in het water

    In de afgelopen eeuwen is hard gewerkt om de bevaarbaarheid en de veiligheid van het binnenwater in Nederland te verbeteren. Rivieren werden rechtgetrokken en oevers veelal met steen verstevigd. Alles wat opstuwing kon veroorzaken, zoals dood hout, werd verwijderd. Maar dood hout hoort van nature thuis in de Nederlandse rivieren.

    De ingrepen hebben grote gevolgen gehad voor het leven in de rivier: veel plant- en diersoorten die op hout leven zijn verdwenen. Er is in 2017 veel ervaring opgedaan met de effecten van dode bomen in rivieren. Deze bomen blijken een magneet te zijn voor draadalgen, insecten en vissen. Het blijkt dat hier veel meer inheemse soorten te vinden zijn in vergelijking met de stenen oeververstevigingen, die vooral door exoten worden bevolkt. Vanzelfsprekend is -veilige scheepvaart en een goede doorstroming bij hoogwater een randvoorwaarde voor het plaatsen van de bomen.

    Rivierhout

    Rivierhout

  • Onderzoek naar instrumentarium voor realisatie KRW

    In 2017 is een vervolgonderzoek begonnen op het rapport ‘Zover het eigen instrumentarium reikt’. Het onderzoek wordt in 2018 afgerond. Het is inmiddels duidelijker geworden welke (juridische) instrumenten centrale en decentrale overheden op dit moment wél en níet hebben om de waterkwaliteitsdoelstellingen van de KRW te realiseren. Door de Omgevingswet gaan meer bevoegdheden naar de regionale partijen. Daarom is het goed dat de rijksoverheid en regionale partijen samen afspreken wie waarvoor aan de lat staat en er samen voor zorgen dat de noodzakelijke maatregelen worden uitgevoerd.

    Een onderzoek naar de positie van de provincie Noord-Brabant en de Noord-Brabantse waterschappen bij de realisatie van Kaderrichtlijn Waterdoelstellingen, met bijzondere aandacht voor de Omgevingswet.

  • Herstel Beekmondingen langs de Maas

    Waar rivier en beek elkaar ontmoeten zien we veel geleidelijke overgangen van nat naar droog en van diep naar ondiep. Dat is gunstig voor de biodiversiteit van het waterleven. Elke plant heeft namelijk zijn eigen eisen om zich te kunnen vestigen. Het hoornblad leeft helemaal ‘ondergedoken’, terwijl riet en lisdodde alleen met de wortels in het water staan. En de ene vissoort leeft in rustige poeltjes, waar de ander juist gedijt bij meer stroming.

    Net als de Maas zelf, werden veel beken eromheen de afgelopen honderdvijftig jaar -onnatuurlijker door ingrepen om de waterhuishouding te beheersen. Bij de meeste beekmondingen zijn planten en dieren verdwenen, omdat de beken te recht zijn en harde stenen oevers en bodems hebben. Daarnaast kunnen vissen door de aanleg van spuisluizen, stuwtjes, watermolens en gemalen in de zijbeken van de Maas deze beken moeilijk inzwemmen om te paaien.

    De waterschappen en Rijkswaterstaat hebben in de periode 2006-2017 twintig beekmondingen in Noord-Brabant en Limburg heringericht. Deze herinrichting wordt de komende jaren voortgezet. Waar dat kan, worden verhardingen langs de monding en op de bodem weggehaald, zodat er weer natuurlijke overgangen ontstaan. Ook worden stuwen in de beken verwijderd en vispassages aangelegd.

    Ontsteende monding Huilbeek

    Ontsteende monding van de Huilbeek in Limburg

  • Medicijnresten uit water

    Wanneer mensen medicijnen gebruiken dan komen resten ervan vooral via de urine in het riool terecht. In tegenstelling tot wat veel mensen denken kunnen deze resten nog niet goed worden verwijderd in de rioolwaterzuivering. De resten komen dus in het oppervlaktewater en soms ook in het grondwater terecht, en daarmee ook in de bronnen voor drinkwater. Bij elkaar gaat het om minstens 140 ton medicijnresten per jaar. En hoewel het gaat om hele lage concentraties, kan het waterleven er last van hebben, zo blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ook moeten drinkwaterbedrijven door dergelijke bedreigingen voor de waterkwaliteit steeds meer moeite doen om goed en betrouwbaar drinkwater te produceren.

    De Ketenaanpak Medicijnresten uit Water pakt dit probleem aan en richt zich daartoe op de hele geneesmiddelenketen, van de ontwikkeling en toepassing tot aan de zuivering. De ketenaanpak wordt getrokken door het ministerie van IenW, met nauwe betrokkenheid van de Unie van Waterschappen, drinkwaterbedrijven, de ministeries van EZK en VWS én van diverse stakeholders in de zorg, zoals artsen en apothekers. De Ketenaanpak Medicijnresten uit Water maakt deel uit van de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater.

    Stakeholders Ketenaanpak Medicijnresten

    De stakeholders van de Ketenaanpak Medicijnresten uit Water

    Omdat de volksgezondheid voorop staat kan het nooit zo zijn dat medicijnen uit de handel worden genomen vanwege hun impact op de waterkwaliteit. Patiënten moeten kunnen beschikken over de geneesmiddelen die ze nodig hebben. Daarom is het belangrijk om maatregelen te identificeren die echt een verschil maken voor de waterkwaliteit, zonder dat dit de behandeling van patiënten in de weg staat. Door de toenemende dialoog tussen de zorgsector en de watersector wordt steeds beter duidelijk welke maatregelen mogelijk zijn. Hierbij blijkt dat het mogelijk is vooraan in de keten een aantal maatregelen te nemen, zoals het gebruik van plaszakken om te voorkomen dat (röntgen)contrastmiddelen in het water terechtkomen en een zorgvuldige omgang met ongebruikte medicijnen. Bronaanpak is zinvol omdat het de kosten en uitdagingen van zuivering vermindert. Maar bronaanpak is op zichzelf niet voldoende. Om medicijnresten uit het water te halen, is ook een aanvullende zuivering bij rioolwaterzuivering nodig.

    In 2017 hebben de waterschappen een hotspot-analyse gemaakt, die laat zien waar aanvullende zuivering het effectiefst is. Hierbij is gekeken naar effecten op het waterleven en de gevolgen voor het drinkwater. Verder is er een overzicht gemaakt van methoden om medicijnresten te verwijderen en de kosten ervan. Het kabinet heeft geld vrijgemaakt om ervaring op te gaan doen met deze nieuwe zuiveringsmethoden.
  • Wijziging Activiteitenbesluit Wet milieubeheer

    Het Activiteitenbesluit van de Wet milieubeheer is gewijzigd om emissies van gewasbeschermingsmiddelen te reduceren. Per 1 januari 2017 is het gewijzigde Activiteitenbesluit in werking getreden:

    • Voor de glastuinbouw geldt een verplichte zuivering van restwaterstromen. Zuiveringsinstallaties moeten dan de gewasbeschermingsmiddelen met minimaal 95 procent verwijderen uit het te lozen water. Het betreft drainwater bij substraatteelt, drainagewater bij grondgebonden teelt en filterspoelwater.
    • Bedrijven met een open teelt moeten maatregelen nemen om de verwaaiing (drift) van gewasbeschermingsmiddelen met ten minste 75 procent te verminderen. Deze verplichting geldt voortaan voor het hele perceel, dus ongeacht de aanwezigheid van een sloot of de afstand tot een sloot. Om het naastgelegen oppervlaktewater beter te beschermen moet voor granen en grassen een teeltvrije zone worden toegepast van 0,50 meter (voorheen 0,25 meter). Daarnaast zijn in het Activiteitenbesluit een aantal voorschriften voor driftreductie vereenvoudigd.
  • Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW)

    In 2013 hebben de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) en de Unie van Waterschappen afgesproken om hun krachten te bundelen voor het agrarisch waterbeheer. Met dit initiatief van LTO toont de landbouw zich bereid om een bijdrage te leveren aan de opgaven op het gebied van waterkwaliteit en waterkwantiteit, met behoud van een rendabele landbouw. Dit initiatief heet het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Eind 2017 is een bestuurlijk akkoord gegeven voor een impuls aan de uitvoering van het DAW.

    De ambitie van het DAW is:

    1. Door middel van gebiedsprocessen, nieuwe ruimtelijke instrumenten en innovatieve technieken het agrarisch productiepotentieel op regionaal niveau met twee procent per jaar laten groeien.
    2. In 2021 is tachtig procent van de resterende waterkwaliteitsproblemen op een motiverende en stimulerende wijze opgelost en in 2027 vrijwel honderd procent.
    3. In 2021 is de agrarische watervoorziening duurzaam door spaarzaam om te gaan met water op bedrijfsniveau, waterconservering op gebiedsniveau en een slimmere verdeling en buffering op rijksniveau die aansluit bij de deltabeslissing van 2014.

    Samenwerking agrarische ondernemers

    Steeds meer agrariërs zijn zich bewust van de noodzaak van goed en voldoende zoetwater. Ze beseffen dat ze daar zelf invloed op hebben. Daarom groeit het aantal agrariërs dat hun kennis wil vergroten; met deze kennis krijgen zij meer inzicht in welke effectieve maatregelen zij op hun bedrijf kunnen toepassen. De samenwerking van agrarische ondernemers komt tot uitdrukking in verschillende projecten.

    Projecten Deltaplan Agrarisch Waterbeheer

    Projecten Deltaplan Agrarisch Waterbeheer

  • Zwemwater

    In Nederland kan, naast het zwemmen in zwembaden, ook worden gezwommen in natuurlijk zwemwater. Om zwemmers in natuurlijk zwemwater te beschermen tegen ziekteverwekkende micro-organismen wordt het zwemwater gecontroleerd tijdens het badseizoen, dat loopt van 1 mei tot 1 oktober.

    Er zijn in Nederland ongeveer zevenhonderd officiële zwemwaterlocaties. Hiervan liggen er 232 in rijkswateren. Hier verzorgt Rijkswaterstaat het waterkwaliteitsbeheer. Op de overige locaties zijn de waterschappen verantwoordelijk voor de waterkwaliteit. De provincies hebben de taak om het publiek te informeren over de waterkwaliteit. Hiertoe zijn onder meer een website en een app ontwikkeld. Zwemwater is betrouwbaar wanneer er geen ziekmakende bacteriën of blauwalgen in voorkomen. Dat gold in 2017 voor 95 procent van de zwemlocaties, waar dat in 2016 nog 93 procent was.

    Zwemlocatie Lek

    Zwemlocatie in de rivier de Lek, tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, VNG, IPO en Vewin.

Over De Staat van Ons Water

Elk jaar wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid in Nederland. Dat gebeurt middels de Staat van Ons Water. De rapportage vermeldt de ontwikkelingen in het voorgaande jaar en wordt jaarlijks in mei geactualiseerd. De getoonde gegevens gaan daarom grotendeels over 2017.

Op staatvanonswater.nl vind je algemene informatie over aansprekende onderwerpen zoals de beschikbaarheid van schoon water, hoe ons land beschermd wordt tegen overstromingen en hoe de Nederlandse expertise op watergebied wereldwijd wordt ingezet. Wat het waterbeheer zoal kost en wat en waarvoor je precies betaalt wordt ook uit de doeken gedaan.

Het beleid waarover wordt gerapporteerd is vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016-2021, het Bestuursakkoord Water 2011 en de Beleidsnota Drinkwater. In de Staat van Ons Water wordt eveneens verslag gedaan over de uitvoering van de Europese richtlijnen over waterkwaliteit, overstromingsrisico’s en de mariene strategie voor de Noordzee.  

De vele links op de site helpen je om makkelijk te kunnen doorklikken naar verdere achtergrondinformatie.

Over Ons Water

Wij willen Nederlanders bewuster maken van water. Door te laten zien wat er aan watermanagement gebeurt in Nederland en bij jou in de buurt. Door te laten zien wat er nodig is voor de toekomst, want we zijn nooit klaar met ons water. En door tips te geven wat je zelf kunt doen. 

Kijk op onswater.nl. Daar kun je op jouw postcode informatie en verhalen vinden.

Vragen of opmerkingen?

Voor vragen, opmerkingen en/of suggesties over staatvanonswater.nl kun je mailen naar: info@staatvanonswater.nl