Meer weten over ons waterbeleid

Water en leefomgeving
  • Samenvatting

    Samenvatting voortgangsrapportage Staat van Ons Water 2017
  • Bestuurlijke ontwikkelingen

    De rol van overheden en instanties uitgelegd
    Wie gaat over wat?
  • Waterveiligheid

    Alles rondom waterveiligheid
    Zijn we goed beschermd?
  • Waterkwaliteit

    De kwaliteit van water in onze omgeving
    Hoe zit het met waterkwaliteit?
  • Waterbeschikbaarheid en de waterketen

    Over de beschikbaarheid van water
    Is er voldoende water?
  • Water en leefomgeving

    De invloed van water op de leefomgeving
    Hoe beïnvloed het klimaat en/of water ons landschap?
  • Grote wateren

    Wat gebeurt er rond de Grote Wateren?
  • Water en duurzaamheid

    Afvalwater als bron van energie en grondstoffen
    Hoe duurzaam is de waterketen?
  • Innovatie en internationaal

    Nederland: waterexpert van de wereld
    Wat doen we met onze waterkennis?
  • Financiën

    Je waterrekening toegelicht
    Hoeveel kost dat waterbeheer ons?
  • Water en leefomgeving

    Door klimaatverandering en toenemende verstedelijking krijgen we meer te stellen met wateroverlast, droogte en hitte. Het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben de gezamenlijke ambitie om het Nederland van de toekomst klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Hiervoor is het nodig om water en ruimte met elkaar te verbinden. Maatregelen in het waterbeheer worden gekoppeld aan ruimtelijke ontwikkelingen en vice versa. Voor een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van Nederland zijn het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie en de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) opgesteld.

  • Deltaplan Ruimtelijke adaptatie

    Het Deltaprogramma bestaat uit drie deltaplannen: het Deltaplan Waterveiligheid, het Deltaplan Zoetwater en (sinds 2017) het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Op Prinsjesdag 2017 verscheen het eerste Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Hierin staat hoe Nederland zich moet aanpassen aan klimaatverandering door het maken van afspraken over ruimtelijke maatregelen om de gevolgen van wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen te beperken.

    Stresstest

    Uiterlijk in 2019 moeten alle gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk een stress-test hebben uitgevoerd. Deze stresstest geeft een beeld van de kwetsbaarheid voor weersextremen in een bepaald gebied. Elke zes jaar moet de stresstest opnieuw plaats-vinden. In februari 2018 verscheen een eerste gestandaardiseerde stresstest, gebaseerd op de nieuwste klimaatscenario’s. Er wordt gewerkt aan verdere standaardisering van de stresstests, zodat alle partijen op termijn dezelfde invoer gebruiken (‘hoeveel regen, hoeveel hitte’) om de uitkomsten beter vergelijkbaar te maken. Om een eerste indruk te geven van de kwetsbaarheden is er de Klimaateffectatlas, waarop de stresstests worden gebaseerd.

    Ambities voor een robuuste en waterbestendige inrichting van Nederland

    De zeven ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie

    De uitkomsten van de stresstests worden gebruikt om regionale klimaatadaptatie-strategieën op te stellen. Binnen drie jaar – uiterlijk in 2020 – verschijnt op basis hiervan een uitvoeringsagenda voor de regio’s. Bij het uitvoeren van adaptatiemaatregelen is ‘mee-koppelen’ van groot belang: aansluiten bij andere ruimtelijke opgaven, zoals groot onderhoud aan gebouwen, inrichting van de openbare ruimte, de energietransitie en aanleg en beheer van infrastructuur.

    Platform Samen klimaatbestendig

    Aanpassing aan klimaatverandering vergt forse ruimtelijke ingrepen en is ook vooral een zaak van samenwerken. Iedereen moet iets doen: overheden, bedrijven en particulieren. Kennis delen is belangrijk, zodat niet iedereen zelf het wiel hoeft uit te vinden. Hierin voorziet de oprichting van het Platform Samen Klimaatbestendig, dat betrokken partijen stimuleert om praktijkervaringen te delen en goede voorbeelden uit te wisselen. Het Stimuleringsprogramma Ruimtelijke adaptatie krijgt een vervolg en loopt van 2018 tot 2022. Voor de nieuwe stimuleringsregeling is in deze periode gemiddeld één miljoen euro per jaar beschikbaar uit het Deltafonds.

    Vitale en Kwetsbare functies

    Het Rijk wil dat nationale vitale en kwetsbare functies uiterlijk in 2050 beter bestand zijn tegen overstromingen en stelt hiervoor zo nodig uiterlijk in 2020 beleid en regelgeving vast daartoe. Het gaat om de volgende functies:

    • energie
    • telecom/ICT
    • waterketen (drinkwater, afvalwater)
    • gezondheid
    • keren en beheren oppervlaktewater
    • transport (hoofdinfrastructuur)
    • chemische en nucleaire functies

    Het Rijk en de sectoren hebben in 2017 de ambitieniveaus voor nationale vitale en kwetsbare functies geformuleerd. Er is vastgesteld dat (vrijwel) alle vitale en kwetsbare functies afhankelijk zijn van elektriciteit. Het Rijk heeft als toekomstambitie voor een waterrobuuste inrichting uitgesproken dat productie, distributie en levering van elektriciteit buiten het overstroomde gebied blijft functioneren. In overstroomd gebied wordt, vanuit overwegingen over de veiligheid, elektriciteit afgeschakeld. De ambities voor de mogelijkheden voor sneller herstel na een overstroming zijn verkend.

    Prikkels voor klimaatadaptatie

    Klimaatverandering en toenemende verstedelijking hebben meer wateroverlast, droogte en hittestress tot gevolg. Om steden klimaatbestendig te maken is meer ruimte voor groen en water nodig. Gemeenten en waterschappen hebben een belangrijke rol om dit te verwezenlijken, maar kunnen dit niet alleen: zo’n vijftig tot zeventig procent van het oppervlak in steden is namelijk privaat terrein.

    Het rapport ‘Financiële prikkels voor klimaatadaptatie’ brengt het vergroenen van belastingen en andere financiële prikkels om klimaatbestendigheid te stimuleren in kaart. Verschillende soorten financiële prikkels werden in opdracht van het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie geïnventariseerd. Gemeenten en waterschappen kunnen deze -middelen inzetten om inwoners en ondernemers te stimuleren tot het klimaatbestendig inrichten van hun gebouwen en buitenruimte.

    Aanleg groene daken
    Sommige gemeenten verstrekken subsidies aan particulieren voor de aanleg van groene daken


  • Nationale Klimaatadaptatiestrategie

    De Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) is opgesteld nadat de Algemene Rekenkamer in 2012 aangaf dat het Deltaprogramma niet alle klimaatrisico’s afdekt. In 2012 stelde de Rekenkamer dat Nederland mogelijk onvoldoende was voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering: “Het Deltaprogramma beschermt ons land tegen het risico van overstromingen, maar voor andere klimaatrisico’s – bijvoorbeeld voor de volksgezondheid, de natuur en de energievoorziening – heeft het Rijk geen of maar beperkt beleid, en -ontbreekt coördinatie.” De NAS is zodoende een aanvulling op het Deltaprogramma, met het -ministerie van Infrastructuur en Waterstaat als coördinerend ministerie.

    NAS Uitvoeringsprogramma 2018-2019

    De NAS werd in december 2016 vastgesteld. In april 2018 heeft het kabinet het Uitvoeringsprogramma 2018-2019, getiteld ‘Uitvoeren met ambitie’ naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit uitvoeringsprogramma richt zich op de (urgente) effecten van klimaatverandering die in het Deltaprogramma nog niet worden opgepakt. Voor de uitvoering van klimaatadaptatie is het van belang deze complexe materie om te zetten in heldere afspraken over een gezamenlijke aanpak met behoud van eigen verantwoordelijkheden. Dit geldt niet alleen voor het formuleren van beleid (strategieën, omgevingsvisies, plannen) maar ook voor uitvoering (normen en standaarden, instrumenten, good practices). Deelnemende partijen, waaronder verschillende ministeries, decentrale overheden en maatschappelijke organisaties, hebben voor de jaren 2018 en 2019 de volgende speerpunten benoemd:

    1. Hittestress
    2. Infrastructuur
    3. Landbouw
    4. Natuur
    5. Gebouwde omgeving
    6. Samenwerken aan provinciale en regionale strategieën en visies

    Het uitvoeringsprogramma heeft een verkennend karakter; er is ruimte om tussentijds nieuwe speerpunten te benoemen.

    Emma's Hof, Den Haag
    Groen in de stad, zoals in de Emma’s Hof in Den Haag, helpt tegen hittestress

    Klimaatadaptatiedialogen

    De uitvoering startte met een aantal actiegerichte klimaatadaptatiedialogen over de -thema’s hitte en gezondheid, landbouw, waterbeheer en verzekeringen en natuur en klimaatverandering. In 2018 start een dialoog over klimaatverandering in de gebouwde omgeving. Met deze dialogen worden partijen betrokken van buiten de waterwereld, die zich vaak nog wat minder bewust zijn van de ernst van de mogelijke klimaatrisico’s en de rol die zij kunnen spelen bij het beheersen van die risico’s. Een van de eerste producten die de dialogen opleverden, was het rapport ‘Hoofd boven water - Verzekeren van schade in een veranderend klimaat’ van het Verbond van Verzekeraars.

    Internationale rapportage klimaatadaptatie

    De internationale communicatie met onder andere de Europese Unie en de Verenigde Naties (VN) over klimaatadaptatie verloopt via het Nationale klimaatadaptatiestrategie programmateam. Activiteiten in dit verband zijn onder meer de coördinatie van:

    • De inbreng in (de evaluatie van) de Europese klimaatadaptatiestrategie.
    • De rapportages over klimaat aan de VN, voor zover ze over adaptatie gaan.
    • Inbreng in de samenwerking in Benelux-verband.
  • Structuurvisie Ondergrond

    De Ontwerp Structuurvisie Ondergrond lag van 22 november 2016 tot en met 2 januari 2017 ter inzage. Er werden 169 zienswijzen ingediend. Deze zijn samen met het advies van de Commissie voor de Milieueffectenrapportage verwerkt in een voorstel voor de definitieve Structuurvisie Ondergrond. Ook een aantal door de Kamer aangenomen moties en relevante passages in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III zijn in de uitwerking meegenomen. De Structuurvisie Ondergrond en de Nota van Beantwoording worden naar verwachting in het voorjaar van 2018 aan de Tweede Kamer aangeboden.

    Provincies en drinkwaterbedrijven hebben in 2017 een start gemaakt met de uitvoering van de eerste twee actiepunten uit de Structuurvisie Ondergrond. Deze zijn gericht op het evalueren en waar nodig actualiseren van het huidige grondwaterbeschermingsbeleid en op het aanwijzen en begrenzen van strategische grondwatervoorraden voor de (toekomstige) drinkwatervoorziening.

    In 2017 zijn in het kader van het tweede convenant Bodem en Ondergrond 2016-2020 en de Structuurvisie Ondergrond enkele verkenningen uitgevoerd naar maatschappelijke vraagstukken over de ondiepe ondergrond, zoals (veen)bodemdaling, (stedelijk) grondwaterbeheer, duurzaam bodembeheer in de landbouw en bodemenergie. Op basis van deze verkenningen bespreken de convenantspartijen (Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en bedrijfsleven) op welke wijze zij hier gezamenlijk uitwerking aan willen geven.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, VNG, IPO en Vewin.

Over De Staat van Ons Water

Elk jaar wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid in Nederland. Dat gebeurt middels de Staat van Ons Water. De rapportage vermeldt de ontwikkelingen in het voorgaande jaar en wordt jaarlijks in mei geactualiseerd. De getoonde gegevens gaan daarom grotendeels over 2017.

Op staatvanonswater.nl vind je algemene informatie over aansprekende onderwerpen zoals de beschikbaarheid van schoon water, hoe ons land beschermd wordt tegen overstromingen en hoe de Nederlandse expertise op watergebied wereldwijd wordt ingezet. Wat het waterbeheer zoal kost en wat en waarvoor je precies betaalt wordt ook uit de doeken gedaan.

Het beleid waarover wordt gerapporteerd is vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016-2021, het Bestuursakkoord Water 2011 en de Beleidsnota Drinkwater. In de Staat van Ons Water wordt eveneens verslag gedaan over de uitvoering van de Europese richtlijnen over waterkwaliteit, overstromingsrisico’s en de mariene strategie voor de Noordzee.  

De vele links op de site helpen je om makkelijk te kunnen doorklikken naar verdere achtergrondinformatie.

Over Ons Water

Wij willen Nederlanders bewuster maken van water. Door te laten zien wat er aan watermanagement gebeurt in Nederland en bij jou in de buurt. Door te laten zien wat er nodig is voor de toekomst, want we zijn nooit klaar met ons water. En door tips te geven wat je zelf kunt doen. 

Kijk op onswater.nl. Daar kun je op jouw postcode informatie en verhalen vinden.

Vragen of opmerkingen?

Voor vragen, opmerkingen en/of suggesties over staatvanonswater.nl kun je mailen naar: info@staatvanonswater.nl