Meer weten over ons waterbeleid

Water en duurzaamheid
  • Samenvatting

    Samenvatting voortgangsrapportage Staat van Ons Water 2017
  • Bestuurlijke ontwikkelingen

    De rol van overheden en instanties uitgelegd
    Wie gaat over wat?
  • Waterveiligheid

    Alles rondom waterveiligheid
    Zijn we goed beschermd?
  • Waterkwaliteit

    De kwaliteit van water in onze omgeving
    Hoe zit het met waterkwaliteit?
  • Waterbeschikbaarheid en de waterketen

    Over de beschikbaarheid van water
    Is er voldoende water?
  • Water en leefomgeving

    De invloed van water op de leefomgeving
    Hoe beïnvloed het klimaat en/of water ons landschap?
  • Grote wateren

    Het Rijk draagt de verantwoordelijkheid voor waterveiligheid en goede zoetwatervoorziening in de grote wateren zoals het IJsselmeer, de Rijn-Maasdelta en het kust- en Waddengebied. In het Nationaal Waterplan 2016-2021 staat de gebiedsgerichte uitwerking van plannen en maatregelen voor de grote wateren. Voor de Noordzee is de Kaderrichtlijn Mariene Strategie richtinggevend.
  • Water en duurzaamheid

    Afvalwater als bron van energie en grondstoffen
    Hoe duurzaam is de waterketen?
  • Innovatie en internationaal

    Nederland: waterexpert van de wereld
    Wat doen we met onze waterkennis?
  • Financiën

    Je waterrekening toegelicht
    Hoeveel kost dat waterbeheer ons?
  • Water en duurzaamheid

    Duurzame ontwikkeling heeft als doel om aan te sluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Bij duurzame ontwikkeling is sprake van een evenwicht tussen sociale, ecologische en economische belangen (people, planet, profit).

    De lineaire economie van grondstoffen winnen, gebruiken en lozen in het milieu wordt omgebogen naar een circulaire economie die draait om het sluiten van de materiaalketens. Het doel hiervan is dat hulpbronnen worden behouden door vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen en het hergebruik van afvalstoffen. 

  • Duurzaam IenW

    Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Het areaal (de grond, gebouwen en netwerken) van Rijkswaterstaat wordt benut om duurzame energie op te wekken. Het kabinet wil in 2018 een klimaatakkoord sluiten met verschillende sectoren in de samenleving. Onder aanvoering van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wordt in het klimaatakkoord in grote lijnen vastgelegd hoe de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in 2030 met 49 procent is verminderd.

  • Duurzame waterschappen

    De waterschappen voelen zich verantwoordelijk om duurzaam te handelen. De ambities van de sector zijn hoog: er wordt gestreefd naar energieneutraliteit in 2025 en circulair werken in 2050. Dit is neergelegd in de Investeringsagenda die de Unie van Waterschappen samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg in het voorjaar van 2017 uitbracht.

    De waterschappen vragen het Rijk, bedrijven, organisaties en burgers om bij te dragen aan de investeringsagenda. Het Rijk kan voor decentrale overheden bijvoorbeeld belemmeringen wegnemen en middelen beschikbaar stellen. Via hun inkoop- en aanbestedingsbeleid kunnen Rijkswaterstaat en de waterschappen veel bereiken bij marktpartijen op het gebied van duurzaamheid, want ze kopen per jaar voor enkele miljarden euro’s in.

    Zonnepanelen rioolwaterzuivering waterschap Amstel Gooi en Vecht, Huizen

    Zonnepanelen op de rioolwaterzuivering van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht in Huizen

    De waterschappen kijken voortdurend naar mogelijkheden om te verduurzamen. Ze maken gebruik van innovatieve toepassingen in het waterbeheer. Er wordt naast het gebruik van biogas bij waterzuivering bijvoorbeeld meer geïnvesteerd in zonne- en windenergie op eigen terreinen. Ook liggen er kansen voor de winning van thermische energie uit afval- en oppervlaktewater. Daarnaast wordt gekeken naar verbeterslagen in de eigen bedrijfsvoering.

    Duurzame energie waterschappen

    Met de zogenoemde Klimaatmonitor Waterschappen leggen de waterschappen verantwoording af aan de samenleving over de voortgang van de gemaakte afspraken met het Rijk op het gebied van energie, klimaat en duurzaamheid. Uit de klimaatmonitor over 2016 blijkt dat de waterschappen goed op koers liggen met de realisatie van hun duurzame ambities.
  • Energiecoalitie

    De energiecoalitie is een samenwerkingsverband van Rijkswaterstaat en de waterschappen. De energiecoalitie wil de realisatie van de klimaat- en energieambities versnellen. Daarnaast wil de coalitie de potentie van het waterbeheer binnen de energietransitie in Nederland meer zichtbaar maken. De activiteiten liggen vooral op het gebied van communicatie, kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie. Er wordt bijvoorbeeld samengewerkt bij het ontwikkelen van de winning van thermische energie uit oppervlaktewater en zonne-energie op water.

    Mogelijkheden voor winning van duurzame energie in de Nederlandse wateren

  • Circulaire economie

    In 2050 moet de circulaire economie in Nederland een feit zijn. De huidige lineaire economie van grondstoffen winnen, gebruiken en afdanken verandert naar een economie waarin slim en zuinig met grondstoffen wordt omgegaan en grondstoffen maximaal worden hergebruikt. Begin 2017 tekenden vele partners uit bedrijfsleven, overheid, non-gouvernementele organisaties en kennis- en onderzoeksinstellingen het Grondstoffenakkoord. In vijf Transitieagenda’s is de transitie naar deze circulaire economie verder uitgewerkt. De Transitieagenda’s werden begin 2018 aangeboden aan het nieuwe kabinet.

    De drinkwaterbedrijven leveren ook een belangrijke bijdrage aan de circulaire economie. Vrijwel alle restproducten van de drinkwaterbedrijven worden hergebruikt. Via het samenwerkingsverband AquaMinerals worden zo jaarlijks vele duizenden tonnen aan duurzame grondstoffen geproduceerd, zoals kalkkorrels voor onder andere de glasindustrie en de tapijtindustrie, waterijzer voor biogasinstallaties, filterzand en -grind voor gebruik in de bollenteeltgebieden, humuszuur als bodemverbeteraar en grondstoffen voor bouwmaterialen, kunstgrasvelden en woningbouw.
  • Energie en grondstoffen uit de waterketen

    De waterschappen in Nederland leveren met een bewust energie- en grondstoffenbeleid een bijdrage aan de ontwikkeling van een duurzame, circulaire economie. Waterschappen beschouwen afvalwater steeds meer als een bron van duurzame energie en waardevolle grondstoffen. Om deze transitie te faciliteren nemen alle waterschappen deel aan de Energie- en Grondstoffenfabriek, een netwerkorganisatie waarbinnen gezamenlijke projecten worden geïnitieerd en kennis wordt gedeeld.

    Energie- en Grondstoffenfabriek waterschap De Dommel, Tilburg

    Energiefabriek in Tilburg van Waterschap De Dommel


    Bij meer dan tachtig rioolwaterzuiveringen wordt inmiddels jaarlijks ongeveer 115 miljoen m³ biogas geproduceerd. Twaalf van deze rioolwaterzuiveringen zijn energieneutraal of -leverend en worden om die reden energiefabrieken genoemd. Enkele andere energiefabrieken zijn in aanbouw. Daarnaast wordt op zeven locaties fosfaat teruggewonnen. In 2017 hebben waterschappen een top 5 van grondstoffen samengesteld die kunnen worden teruggewonnen: fosfaat, cellulose, alginaat, biomassa en bioplastics.
  • Energie uit afvalwater

    Biogas is tot nu toe de grootste benutte energiebron van waterschappen. De zuivering biedt nog meer mogelijkheden, zoals waterstofproductie en warmte. In 2017 is een start gemaakt met de verdere ontwikkeling en ontsluiting van de mogelijkheden van thermische energie uit afvalwater (TEA). De warmte van het effluent kan worden benut voor het verwarmen van woningen. Dit lijkt op riothermie, oftewel energie halen uit het rioolwater door gemeenten.
  • Energie uit oppervlaktewater

    De gemeenten en waterschappen hebben de handen ineengeslagen om de energiepotentie van het watersysteem in beeld te brengen en in de energietransitie te positioneren. Het watersysteem kan op diverse wijzen worden benut. Thermische energie, waterkracht, biomassa en blue energy zijn kansrijke methodes om met het watersysteem energie te winnen. Vooral thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) biedt grote potentie. Deze energie kan als alternatieve verwarmingsbron voor aardgasvrije wijken worden ingezet. Rijkswaterstaat, de Unie van Waterschappen en Stowa hebben onder de vlag van de Green Deal van de waterschappen diverse TEO-casussen uitgewerkt.

    Aardgasvrije wijken worden steeds belangrijker en waterschappen kunnen daarbij een rol van betekenis spelen. Om deze reden is de Unie van Waterschappen in 2017 partner geworden van de Green Deal Aardgasvrije wijken.

    De Deal Pilots Regionale Energiestrategieën is eind 2017 afgerond. De waterschappen waren bij de zeven pilots betrokken. Om de inbreng van waterschappen in de regionale energiestrategie te versterken is een leerkring opgezet. Daarnaast is de inbreng van waterschappen in de regionale energiestrategie geëvalueerd en zijn aanbevelingen gedaan voor een bijdrage in het vervolg.

  • Energiebesparing door temperatuurverschil van oppervlaktewater

    SMART Polder is een concept waarbij poldergemalen via een intelligent netwerk worden ingezet als energiecentrale voor duurzame thermische energie. Het temperatuurverschil van oppervlaktewater in verschillende seizoenen wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen of te koelen. Oppervlaktewater wordt door de hogere buitentemperatuur in de zomer verwarmd. Deze warmte wordt in de bodem opgeslagen en vervolgens gebruikt voor het verwarmen van gebouwen in de winter. Hetzelfde principe kan kou tijdens de wintermaanden opslaan om te koelen in de zomer. Bijkomend voordeel is dat warmtewinning helpt botulisme en blauwalgen in de zomer te voorkomen, omdat het oppervlaktewater afkoelt. Het draagt op deze manier bij aan het verbeteren van de waterkwaliteit. Pilots van het concept SMART Polder zijn er bij de waterschappen Zuiderzeeland (gemaal Vissering), Rivierenland (gemaal Vredenburg in Arnhem) en Rijnland (boezemgemaal Katwijk).

    Kantoorpanden Smart polder

    In de Arnhemse wijk Vredenburg wordt voor bestaande gebouwen warmte en koude uit oppervlaktewater gewonnen volgens het concept SMART Polder

  • Green Deal Duurzaam GWW

    Op 17 januari 2017 ondertekenden ruim zestig partijen de Green Deal Duurzaam GWW 2.0 (DGWW). Tot de ondertekenaars behoren alle waterschappen en provincies, maar ook vele gemeenten, Rijkswaterstaat, ProRail en marktpartijen. Deze Green Deal heeft als ambitie om duurzaamheid in 2020 een integraal onderdeel te laten zijn van spoor-, grond-, water- en wegenbouwprojecten en borduurt voort op de Green Deal DGWW uit 2013. Het doel van deze Green Deal is dat in 2020 alle relevante GWW-projecten duurzaam worden uitgevoerd. De Aanpak Duurzaam GWW wordt toegepast in planvorming, aanleg, aanbesteding, beheer en onderhoud en vormt een invulling van de afspraken uit het manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Daarnaast zorgen de waterschappen er ook voor dat andere activiteiten maatschappelijk verantwoord worden ingekocht.

    De waterschappen zijn in 2017 samen met hun Green Deal partners al verschillende activiteiten begonnen om de doelstellingen uit de Green Deal Duurzaam GWW 2.0 te realiseren, onder andere binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma. De meerwaarde van de Aanpak Duurzaam GWW ligt in het verbinden van uiteenlopende gebiedsopgaven en duurzaamheidsambities en deze te vertalen naar concrete resultaten.

  • Green Deal waterschappen

    De Unie van Waterschappen en kenniscentrum Stowa hebben in het kader van de Green Deal Energie van de waterschappen met het Rijk diverse onderzoeken uitgevoerd. In 2017 werden onder meer vier bijeenkomsten met expertgroepen georganiseerd. Eén van de bijeenkomsten stond in het teken van het bij elkaar brengen van ambitie en organisatie (capaciteit en middelen) door de waterschappen en Rijkswaterstaat. De belangrijkste conclusie van deze bijeenkomst was dat de waterbeheerders voor zichzelf een belangrijke maatschappelijke rol zien om bij te dragen aan de energietransitie en dat de regionale aanpak daarbij een wezenlijk middel is.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, VNG, IPO en Vewin.

Over De Staat van Ons Water

Elk jaar wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid in Nederland. Dat gebeurt middels de Staat van Ons Water. De rapportage vermeldt de ontwikkelingen in het voorgaande jaar en wordt jaarlijks in mei geactualiseerd. De getoonde gegevens gaan daarom grotendeels over 2017.

Op staatvanonswater.nl vind je algemene informatie over aansprekende onderwerpen zoals de beschikbaarheid van schoon water, hoe ons land beschermd wordt tegen overstromingen en hoe de Nederlandse expertise op watergebied wereldwijd wordt ingezet. Wat het waterbeheer zoal kost en wat en waarvoor je precies betaalt wordt ook uit de doeken gedaan.

Het beleid waarover wordt gerapporteerd is vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016-2021, het Bestuursakkoord Water 2011 en de Beleidsnota Drinkwater. In de Staat van Ons Water wordt eveneens verslag gedaan over de uitvoering van de Europese richtlijnen over waterkwaliteit, overstromingsrisico’s en de mariene strategie voor de Noordzee.  

De vele links op de site helpen je om makkelijk te kunnen doorklikken naar verdere achtergrondinformatie.

Over Ons Water

Wij willen Nederlanders bewuster maken van water. Door te laten zien wat er aan watermanagement gebeurt in Nederland en bij jou in de buurt. Door te laten zien wat er nodig is voor de toekomst, want we zijn nooit klaar met ons water. En door tips te geven wat je zelf kunt doen. 

Kijk op onswater.nl. Daar kun je op jouw postcode informatie en verhalen vinden.

Vragen of opmerkingen?

Voor vragen, opmerkingen en/of suggesties over staatvanonswater.nl kun je mailen naar: info@staatvanonswater.nl