Meer weten over ons waterbeleid

Samenvatting
  • Samenvatting

    Samenvatting voortgangsrapportage Staat van Ons Water 2017
  • Bestuurlijke ontwikkelingen

    De rol van overheden en instanties uitgelegd
    Wie gaat over wat?
  • Waterveiligheid

    Alles rondom waterveiligheid
    Zijn we goed beschermd?
  • Waterkwaliteit

    De kwaliteit van water in onze omgeving
    Hoe zit het met waterkwaliteit?
  • Waterbeschikbaarheid en de waterketen

    Over de beschikbaarheid van water
    Is er voldoende water?
  • Water en leefomgeving

    De invloed van water op de leefomgeving
    Hoe beïnvloed het klimaat en/of water ons landschap?
  • Grote wateren

    Wat gebeurt er rond de Grote Wateren?
  • Water en duurzaamheid

    Afvalwater als bron van energie en grondstoffen
    Hoe duurzaam is de waterketen?
  • Innovatie en internationaal

    Nederland: waterexpert van de wereld
    Wat doen we met onze waterkennis?
  • Financiën

    Je waterrekening toegelicht
    Hoeveel kost dat waterbeheer ons?
  • Samenvatting

    Schoon, veilig en voldoende water is niet vanzelfsprekend. Waterbeheerders zoals het Rijk, de waterschappen, gemeenten, provincies en drinkwaterbedrijven werken er met vele andere betrokkenen dagelijks hard aan om dit in Nederland voor elkaar te krijgen.

  • Waterkwaliteit

    In een dichtbevolkt land als het onze staat de kwaliteit van grondwater, rivieren, sloten en plassen voortdurend onder druk. Vanwege verschillende Europese richtlijnen (Kaderrichtlijn Water, Vogel- en Habitatrichtlijn, Drinkwaterrichtlijn) zijn in de afgelopen tien jaar al veel maatregelen genomen om de waterkwaliteit te verbeteren. Die waren niet alleen op vervuilende stoffen gericht, maar ook op de inrichting van watersystemen. Met de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater geven overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstituten een stevige impuls aan de verbetering van de waterkwaliteit. Het beleid richt zich naast de bekende probleemstoffen zoals nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen, tegenwoordig ook op watervervuiling door nog niet genormeerde chemische stoffen. De hoeveelheid microplastics, medicijnresten en andere ongewenste stoffen in het grond- en oppervlaktewater is de laatste jaren toegenomen. Met het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III kwam eenmalig 275 miljoen euro extra beschikbaar voor natuur en waterkwaliteit. Dit geld wordt besteed aan het verwijderen van ongewenste stoffen uit het water, het combineren van hoogwaardige natuur met economie bij de grote wateren en aan de vermindering van de nadelige effecten van de landbouw op de natuur en waterkwaliteit.

    In 2013 bundelden de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) en de Unie van Waterschappen hun krachten voor het agrarisch waterbeheer in het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Eind 2017 is een bestuurlijk akkoord gegeven voor een impuls aan de uitvoering van het DAW.

    Op 1 januari 2017 trad het gewijzigde Activiteitenbesluit van de Wet milieubeheer in werking. Het doel van de wijziging is om emissies van gewasbeschermingsmiddelen te reduceren.

    Van de ongeveer zevenhonderd officiële zwemwaterlocaties in Nederland kreeg in 2017 95 procent het predicaat betrouwbaar, wat wil zeggen dat er geen ziekmakende bacteriën of blauwalgen in voorkwamen.

  • Klimaatadaptatie

    Met de deltabeslissingen uit het Deltaprogramma is vastgelegd hoe de waterveiligheid, ruimtelijke adaptatie en zoetwatervoorziening in de toekomst zijn gewaarborgd. In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III is afgesproken dat bij de uitvoering van het Deltaprogramma de nadruk meer dan ooit ligt op het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van Nederland. Recente inzichten in klimaatverandering maken de tijdige uitvoering van het Deltaprogramma nog urgenter en vragen op sommige punten extra inzet. Het Deltaprogramma bevat daarom sinds 2017 een Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Het doel van dit deltaplan is om Nederland weerbaar te maken tegen extreme weersomstandigheden door de gevolgen van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen zo veel mogelijk te beperken. Er ligt nu een planmatige aanpak om op lokaal en regionaal niveau tot maatregelen te komen voor een klimaatbestendige inrichting van ons land.

    Het Deltaprogramma legt ook een duidelijke link met de Nationale Klimaatadaptatie-strategie (NAS) die in 2016 is vastgesteld. De NAS bestrijkt klimaatadaptatie in de volle breedte. Het Deltaprogramma vult een groot deel van de adaptatie-opgave in. Dit is de opgave die voortkomt uit wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Naast de -aanpassingen aan klimaatverandering (klimaatadaptatie) is het beperken van de klimaatverandering (klimaatmitigatie) van groot belang om ‘dweilen met de kraan open’ te voorkomen.

    Het uitvoeringsprogramma NAS is op 4 april 2018 aan de Tweede Kamer aangeboden.

    De Verenigde Naties richtte in 2017 het Global Centre of Excellence on Climate Adaptation (GCECA) op. Het klimaatcentrum wordt gevestigd in Rotterdam en Groningen. GCECA gaat landen, organisaties en bedrijven met kennis en advies ondersteunen op het gebied van klimaataanpassing, zodat zij beter zijn toegerust om de gevolgen van klimaatverandering te dragen.

  • Waterkwaliteit

    Sinds 1 januari 2017 zijn nieuwe waterveiligheidsnormen van kracht voor de in totaal 3.445 kilometer primaire waterkeringen in Nederland. De nieuwe normen zijn gebaseerd op de kansen op overstromingen, maar ook op de gevolgen van overstromingen voor een gebied en zijn inwoners. Hoe groter de gevolgen, hoe strenger de norm. Voor iedereen in Nederland achter een primaire waterkering geldt het zogenoemde basisbeschermingsniveau: de kans dat iemand overlijdt door een overstroming mag niet groter zijn dan 1:100.000 per jaar. Gebieden waar veel slachtoffers kunnen vallen of waar de economische schade na een overstroming groot zou zijn, worden extra beschermd.

    In 2017 ging de nieuwe beoordelingsronde van de primaire waterkeringen van start. Hiervoor is een nieuwe beoordelingssystematiek ontwikkeld. De beoordeling wordt uitgevoerd in de periode 2017-2023. Waterkeringen die niet aan de nieuwe norm voldoen, kunnen worden aangemeld bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma. De meest urgente versterkingsmaatregelen worden als eerste aangepakt. Tot en met 2050 hebben de waterschappen en Rijkswaterstaat de tijd om de dijken en duinen te versterken.

    De laatste drie maatregelen van het programma Ruimte voor de Rivier bereikten in 2017 de mijlpaal waterveiligheid

  • Kust en Noordzee

    Op 21 februari 2017 ondertekenden bijna zestig partijen het zogeheten Kustpact. Hierin zijn afspraken gemaakt over recreatiemogelijkheden en nieuwe recreatieve bebouwing aan de Nederlandse kust. De provincies werken samen met belanghebbende partijen een zonering voor hun kustgebied uit om nieuwe recreatieve bebouwing te reguleren. De overheden -leggen de zonering vast in beleid en regelgeving. Vooruitlopend daarop handelen de partijen bij de voorbereiding van nieuwe ruimtelijke plannen al zoveel mogelijk volgens de beoogde zonering.

    De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Landbouw, Natuur en Voedsel-kwaliteit (LNV), Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Buitenlandse Zaken (BZK) werken samen met belanghebbende partijen aan de ‘Strategische Agenda Noordzee 2030’. Deze beschrijft beleidsvoornemens, transitiepaden en keuzeopties voor de toekomst van de Noordzee. Er liggen grote beleids- en maatschappelijke opgaven voor de Noordzee in de komende decennia, zoals met name die voor windenergie. Reeds aangewezen (wind)energiegebieden op zee worden gerealiseerd; voor na 2030 moeten nieuwe gebieden worden aangewezen. Deze opgave wordt gecombineerd met zaken zoals natuurherstel, voedseltransitie en de ontwikkeling van de zogenoemde Blue Economy op zee
  • Water en duurzaamheid

    Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Het areaal van Rijkswaterstaat wordt benut om duurzame energie op te wekken.

    Rijkswaterstaat en de waterschappen hebben een energiecoalitie gesloten om de realisatie van de klimaat- en energieambities te versnellen. Er wordt bijvoorbeeld samengewerkt bij het winnen van thermische energie uit oppervlaktewater en bij zonne-energie op water.

    De Unie van Waterschappen, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg brachten in het voorjaar van 2017 een Investeringsagenda uit, die ertoe moet leiden dat de sector in 2025 energieneutraal is en in 2050 circulair werkt. Via hun inkoop en aanbestedingsbeleid kunnen Rijkswaterstaat en de waterschappen veel bereiken op het gebied van duurzaamheid.

  • Bestuurlijke ontwikkelingen

    Het Nederlandse waterbeleid en -beheer wordt uitgevoerd door verschillende overheden (Rijk, waterschappen, provincies en gemeenten) en de (drink)waterbedrijven. Zij werken intensief met elkaar samen om ons laaggelegen land te beschermen tegen overstromingen en om ervoor te zorgen dat er altijd voldoende schoon (drink)water beschikbaar is. Recentelijk is er bij het formuleren van beleidsdoelstellingen meer aandacht voor ruimtelijke adaptatie en voor water en duurzaamheid.

  • Topsector Water & Maritiem

    In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III wordt water bij verschillende thema’s genoemd, onder meer als maatschappelijk thema van het topsectorenbeleid.

    De Topsector Water & Maritiem wordt gevormd door bedrijven, overheden, kennisinstellingen en non-gouvernementele organisaties die in de maritieme sector of in de sectoren water- en deltatechnologie werken. Door intensieve samenwerking willen zij innovaties en de toepassing van innovaties in de praktijk stimuleren. Vraag is er zeker: door de wereldwijde klimaatverandering ontstaat op allerlei plekken in de wereld de noodzaak tot aanpassing aan verschijnselen zoals zeespiegelstijging, verzilting, verdroging en extreme weerpatronen. Het kabinet Rutte-III heeft in het regeerakkoord uitgesproken dat het topsectorenbeleid zich sterker focust op de kansen die dergelijke grote maatschappelijke uitdagingen ons bieden. De ambitie van Nederland is om samenlevingen wereldwijd te helpen zich tijdig aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Er is zowel oog voor het beperken van risico’s als voor het versterken van de verdienkracht en welvaart ter plaatse.

    Op 7 september 2017 hielden het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en partners het evenement Making Waves, voor slimme en haalbare innovaties op het gebied van maatschappelijke vraagstukken (water, klimaat, energie, voedsel, transport en gezondheid). Nederlandse innovatoren kregen een podium én een versnellingstafel met de belangrijkste stakeholders om hun innovatie verder te kunnen brengen.

  • Internationale waterambitie

    De schaal, de urgentie en complexiteit van de wereldwijde wateruitdagingen vragen om een alomvattende, gezamenlijke en internationale aanpak. Daarom hebben de ministeries van Buitenlandse Zaken, Economische Zaken en Klimaat en Infrastructuur en Waterstaat hun expertise gebundeld en in 2016 gezamenlijk de Internationale Waterambitie (IWA)opgesteld. Hiermee zetten zij in op waterzekerheid en waterveiligheid, vooral in de stedelijke delta’s. Juist daar komen veel waterproblemen samen en heeft Nederland als deltaland veel kennis en ervaring te bieden. De Internationale Waterambitie is in 2017 verder geconsolideerd. Met de IWA draagt Nederland tevens bij aan de waterdoelen van de zogeheten Agenda 2000, met inbegrip van de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties.

    Het interdepartementaal watercluster (IWC) heeft bijgedragen aan meer focus en synergie van de inzet op waterveiligheid en waterzekerheid in de wereld. Het nieuwe Partners voor Water-programma is in 2017 verder op stoom gekomen.

  • Financiën

    In 2017 bedroegen de totale kosten om Nederland te beschermen tegen overstromingen en om te zorgen voor voldoende en schoon (drink)water 7,1 miljard euro. Dit is 3,1 procent lager dan in 2016. Deze afname is met name het gevolg van de fluctuerende programma-uitgaven bij het Rijk. De kosten voor het waterbeheer worden via diverse lokale belastingen, rijksbelastingen en drinkwatertarieven betaald door huishoudens en bedrijven in ons land.

  • Doelmatigheid

    In onze laaggelegen delta worden voortdurend maatregelen in het watersysteem getroffen om de veiligheid, bewoonbaarheid en volksgezondheid te garanderen. Om de noodzakelijke maatregelen te nemen en tegelijk de rekening (met name belastingen) voor huishoudens en bedrijven betaalbaar te houden, hebben de waterbeheerders en de drinkwaterbedrijven in 2011 in het Bestuursakkoord Water (BAW) afgesproken om de kostenstijgingen te beperken. Dit moet leiden tot een gematigde lastenontwikkeling.

    Het beperken van de kostenstijging gebeurt door het vergroten van de doelmatigheid, via intensieve samenwerking en interne besparingen bij waterbeheerders en drinkwaterbedrijven. Ze streven naar een doelmatigheidswinst die tot 2020 oploopt tot minimaal 750 miljoen euro per jaar ten opzichte van de prognose uit 2010. Dit totaalbedrag bestaat uit 450 miljoen euro in de waterketen (drinkwater, riolering en afvalwaterzuivering) en 300 miljoen euro in het watersysteem (waterkeringen, oppervlaktewater, grondwater, -waterbodems, oevers en kunstwerken).

  • Monitoring doelmatigheidswinst

    De doelmatigheidswinst ligt in 2017 op circa 770 miljoen euro en is daarmee hoger dan de afgesproken doelstelling van 750 miljoen euro per jaar in 2020. Met name gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven beperken de kostenstijging, onder meer door meer samenwerking, interne besparingen, verbeterd assetmanagement en gezamenlijke investeringen en investeringsbeslissingen. Omdat de doelstelling tot op heden ruimschoots wordt gerealiseerd, ontwikkelen ook de heffingen voor burgers en bedrijven zich gematigder dan zonder het BAW het geval zou zijn geweest.

    De komende jaren wordt de monitoring van de doelmatigheidswinst voortgezet,  om na te gaan of de doelmatigheidswinst boven de afgesproken waarde blijft. Ook de ontwikkeling van de geleverde prestaties blijft een belangrijk onderdeel in deze monitoring.

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, VNG, IPO en Vewin.

Over De Staat van Ons Water

Elk jaar wordt aan de Tweede Kamer gerapporteerd hoe het staat met de uitvoering van het waterbeleid in Nederland. Dat gebeurt middels de Staat van Ons Water. De rapportage vermeldt de ontwikkelingen in het voorgaande jaar en wordt jaarlijks in mei geactualiseerd. De getoonde gegevens gaan daarom grotendeels over 2017.

Op staatvanonswater.nl vind je algemene informatie over aansprekende onderwerpen zoals de beschikbaarheid van schoon water, hoe ons land beschermd wordt tegen overstromingen en hoe de Nederlandse expertise op watergebied wereldwijd wordt ingezet. Wat het waterbeheer zoal kost en wat en waarvoor je precies betaalt wordt ook uit de doeken gedaan.

Het beleid waarover wordt gerapporteerd is vastgelegd in het Nationaal Waterplan 2016-2021, het Bestuursakkoord Water 2011 en de Beleidsnota Drinkwater. In de Staat van Ons Water wordt eveneens verslag gedaan over de uitvoering van de Europese richtlijnen over waterkwaliteit, overstromingsrisico’s en de mariene strategie voor de Noordzee.  

De vele links op de site helpen je om makkelijk te kunnen doorklikken naar verdere achtergrondinformatie.

Over Ons Water

Wij willen Nederlanders bewuster maken van water. Door te laten zien wat er aan watermanagement gebeurt in Nederland en bij jou in de buurt. Door te laten zien wat er nodig is voor de toekomst, want we zijn nooit klaar met ons water. En door tips te geven wat je zelf kunt doen. 

Kijk op onswater.nl. Daar kun je op jouw postcode informatie en verhalen vinden.

Vragen of opmerkingen?

Voor vragen, opmerkingen en/of suggesties over staatvanonswater.nl kun je mailen naar: info@staatvanonswater.nl